Mesane (idrar kesesi) kanseri, mesanenin duvarını yapan dokularda kaynaklanan kötü huylu tümör (kanser) hücrelerinin oluşumudur.

Mesane (diğer adıyla idrar torbası, idrar kesesi), karının alt bölümünde yer alan ve içine idrarın biriktiği küresel bir organdır. Duvar yapısında düzensiz ve içiçe geçmiş elastik kas liflerinden oluşan mesane küçük bir balonu andırmakta olup, bu kas demetlerinin sayesinde idrarla doldukça genişler, idrarı boşalttığında ise ufalır. Böbreklerin, kanı temizleyerek vücuttan atılmak üzere yaptığı idrar, böbreklerden üreter adı verilen ince bir kanal yardımıyla mesaneye taşınır. İdrar mesaneden vücut dışına atılıncaya kadar depo edilir. Belirli bir miktara ulaşınca, insanda yaptığı “idrar yapma hissi” ile birlikte idrar mesaneden uretra adı verilen bir kanal vasıtasıyla dışarıya istemli bir şekilde atılır. (Altı çizili organlar Şekil-1’de görülmektedir)

 

Şekil-1: Böbrek, üreter ve mesane ile uretra denilen idrar kanallarının ilişkisi (erkek anatomosi)

mesane kanseriMesane kanseri üretra anotomisi
A.B.D.’de Ulusal Kanser Enstitüsü tarafından 2013 yılı itibariyle yeni mesane kanseri teşhisi gerçekleşecek vaka sayısı 72.540 (bu sayı 2010 yılında 70.530 yıllık teşhis edilmiş vaka sayısı söz konusuydu) olarak düşünülmektedir. 2013 yılında mesane kanseri nedeniyle 15.210 hastanın mesane kanseri nedeniyle kaybedileceği düşünülmektedir (Bu sayı 2010 yılında 14.680 kişi idi).

Mesane kanserinin tipleri nelerdir?

Mesane kanseri, mesanenin iç yüzeyini döşeyen hücrelerden kaynaklanmaktadır. Mesanede başlıca 3 kanser (kötü huylu malin tümör) tipi gelişebilir.

Değişici epitel hücreli karsinom (Üroepiteliyal karsinom):Bu kanser tipinde, kanser mesanenin iç yüzeyini döşeyen ve epitel hücresi denilen hücrelerden kaynaklanır. En sık görülen mesane kanseri tipidir. Mesane kanserlerinin %90 dan fazlası bu tip tümörlerdir. Mesane tek ve papiller şekilde olabileceği gibi mesanede yaygın ve saha solid karakterli de olabilir (Şekil-2).

 

Şekil-2: Mesane tümörü genelde resimde görüldüğü gibi papiller yapıdadır. Tek olabileceği gibi mesane içinde çok odaklı olarak de görülebilir.

mesane kanseri tipleri

Mesane Tümörü

Skuamöz hücreli karsinom (Yassı epitel hücreli karsinom):Kanser, mesanenin uzun süre ile infeksiyon ve irritasyon ile karşı karşıya kalmasından sonra mesanede gelişen yassı epitel hücrelerinden (skuamöz hücrelerden) kaynaklanmaktadır. Mesane kanserlerinin yaklaşık %6-8’i bu tip kanserden oluşmaktadır.

Adenokarsinom: Bu kanser tipi, mesanedeki glandüler (sekretuar, salgı yapan) hücrelerinden kaynaklanmaktadır. Bu, salgı yapan glandüler hücreler, mesane duvarı döşer ve mukus yapımını sağlar. Mesane kanserlerinin yaklaşık %2’si bu tip kanserlerdir

Mesanede en sık görülen değişici epitel hücreli (üroepiteliyal) karsinomda, kanser mesanenin iç yüzeyini döşeyen epitel hücrelerinden kaynaklanır. Eğer mesanedeki kanser mesanenin içyüzeyini örten hücrelerde sınırlı kalmış ve derindeki kas demetlerine ilerlememiş ise, buna yüzeyel mesane kanseri denilmektedir.

Kanserin ilerlemesi genellikle bu epitel hücrelerinin altındaki kas tabakasına sirayet etmesi ile olmaktadır. Bu kas demetlerine sirayet eden kanser yapısı artık bu aşamadan sonra mesanenin dış çeperine ulaşır ve mesane etrafındaki yağ dokusuna yayılır. Buna artık invaziv mesane kanseri denilmektedir. Bunu lenf (akkan) yoluyla lenf bezlerine ve buradan da vücudun diğer kısımlarına kanserin yayılması izler.

Mesane kanserinin gelişiminde en önemli risk faktörleri sigara içmek, cinsiyet ve diettir.

Herhangi bir hastalığın gelişim olasılığını arttıran nedenlere risk faktörü adı verilir.

Mesane kanserinin gelişim olasılığını arttıran risk faktörleri sırasıyla aşağıda belirtilmiştir:
Sigara kullanımı
Tekstil, boya ve lastik sanayisinde kimyasal maddelerle, korumasız bir şekilde, karşı karşıya kalmak
Yağlı ve kızarmış yiyeceklerin aşırı tüketimi
İleri yaşta, erkek ve beyaz ırk
Özellikle idrar kesesini etkileyen parazitik idrar yolu infeksiyonları

Mesane kanserinde klinik belirtiler neler olabilir?

Mesane kanserinde en sık karşımıza çıkan ilk belirti idrarın kanlı gelmesi ya da ağrılı idrar yapılmasıdır.
Bu ve aşağıda belirtilen diğer belirtilerin nedeni mesane kanseri varlığı olabilir. Bu belirtileri diğer bazı hastalıklar da yapabilir. Bu nedenle bu tip belirtilerle karşılaşıldığında bir hekim ile görüşülmesi gerekir.

İdrarın kanlı gelmesi (hafif kırmızı bulanık ya da açık çay ya da et yıkantı suyu renginde olabilir)
Sık sık idrara çıkma isteği
Ağrılı, yanma hissi ile idrar yapma
Göbek altında, idrar kesesine uyan bölgede ağrı hissi

Mesane kanserinin tanısında kullanılabilecek tanısal yöntemler

Fizik muayene

İdrar analizi (tam idrar tahlili)

İdrarın sitolojik değerlendirilmesi:Alınan idrar örneğinin mikroskop altında değerlendirilerek, anormal hücrelerin varlığının araştırılmasıdır.
İntravenöz pyelografi (İVP):
Damardan verilenve böbreklerden atılan kontrast maddenin, böbrekteki idrar toplayıcı sistemini, üreter denilen idrar kanalını ve mesaneyi doldurarak değerlendirilmesidir.

Şekil-3: İVP ile yapılan değerlendirmede mesane (idra torbası) içindeki tümör yapılarının görüntüsü (Kırmızı ok)

mesane kanseri ivpMesane kanseri değerlendirmesi

Bilgisayarlı tomografi (BT): Damardan verilen kontrast maddeden önce ve sonrasında böbrek ve mesanenin kanser varlığı açısından detaylı değerlendirilmesi yanında ve etraf dokulara kanserin sirayet edip etmediğinin anlaşılması konusunda fikir verir (Şekil-4). Diğer yandan son dönemde hastalarımızın kanser açısından Evrelendirmesinde PET-CT de kullanılmaktadır (Şekil-5).

Şekil-4: Solda oldukça büyük ve mesane dış duvarındaki yağ dokusuna sirayet etmiş tümör yapısının BT görüntüsü. Sağda ise mesanede divertikül (keseciği) ve tümörün bu kesecikle olan ilgisinin BT görüntüsü.

mesane btMesane tümörü ve oluşumu

Şekil-5: Mesane tümörünün bilgisayarlı tomografi ve PET-CT görüntüsü

mesane
Kırmızı ok:
Mesane tümörü
mesana tümörünün bilgisayarlı tomografisi mesane tümörünün bilgisayarlı tomografisi
Manyetik Görüntüleme: MRI görüntüleme yöntemlerinde mesane kanseri tanısında BT düşünüldüğünde ek bir avantaj söz konusu değildir. Ancak MRI görüntüleme tekniğinde yeni geliştirilen demir-oksid bağlamlı ve difüzyon MRI ile mesane kanserinin evrelemesinde özellikle lenf bezlerine yayılım var mı detaylı şekilde araştırılabilmektedir (Şekil-6 ve Şekil-7)

Şekil-6: Mesanede yan duvarında dolum defektine neden olan kitle görüntüsü (kırmızı okla gösterilmektedir) ile mesane tümörünün MRI görüntüsü

mesane tümörü
Mesane tümörünün MRI görüntüsü
Şekil-7: Mesane tümöründe lenf bezlerine yayılımı gösterebilen Diffüzyon-MRI incelemesinde “kırmızı oklar”la işaretlenen iliak atardamar ve toplardamar bölgelerdeki lenf bezlerinde aktivite tutulumu mesane kanser hücrelerinin lenf bezlerine sirayet etmiş olduğunu gösterebilmektedir.
mesane tümörünün yayılması

mesane tümörü lenf
Sistoskopi (Şekil-8): Işık ve optik sistemi olan bir uzun ince teleskop yardımıyla idrar kanalından girerek, idrar kanalını ve mesane içini direkt görerek değerlendirme işlemidir (Şekil-4). Kadınalrda bu işlem hiçbir anesteziyi gerektirmez iken, erkeklerde idrar kanalının içine verilen bir anestezik ile lokal (mevzi) anestezi altında rahatlıkla sistoskopi yapılır. Bu işlem sırasında tümör şüpheli olan alanlardan ufak biopsi alıma gereçleriyle de biopsi örneği alınabilmektedir.Bu biopsi örneklerinin patolojik olarak değerlendirilmesi kesin tanı koydurucudur. Ancak sistoskoik görüntüde de mesane tümörü hakkında değerli bilgi edinilir (Şekil-8) ve (Şekil-9)
Şekil-8: Sistoskop ile mesanenin içinin değerlendirilmesi (kadın hastada)
mesane tümörünün değerlendirilmesi

Sistoskop mesane
mesane tümörü
Şekil-9: Sistoskopik olarak mesanede yer alan kanserli dokunun görüntüsü (üzüm salkımı gibi)
mesane tümörünün görüntüsü

Sistoskopik mesane
Uygulanabilecek tedavi seçeneklerini ve hastalığın prognozunu (tedavi sonrası iyileşme olasılığını) etkileyen faktörler
Hastalığın tedavi ile iyileşme olasılığını etkileyen tüm olasılıklar
Kanserin evresi: Yukarıda da sözü edildiği gibi kanser yüzeyel mi yoksa invaziv mi? Olması en önemli prognostik faktördür. Erken tanısı konulmuş mesane kanserlerinde uygun tedavi ile kür şansı çok yüksektir.

Prof. Dr. Tibet Erdoğru
dr@tibeterdogru.com