Kanserin mesanenin katmanlarına (mukoza ve kas katmanları) ya da vücudun diğer bölümlerine yayılma durumunun araştırılmasına “kanserin evrelemesi” denilmektedir. BU evreleme sonrasında hastalığın evresi hakkında bilgi edinilir. Kanser hastalığında evrenin bilinmesi, bundan sonraki tedavilerin planlanmasında önem taşımaktadır. Aşağıdaki tanı yöntemleri mesane kanserinin evrelendirmesinde kullanılır.

Sistoskopi: Uretra denilen idrar kanlaı ile birlikte mesanenin içinin direkt görerek değerlendirilmesi işlemidir. Işıklı olan bir teleskoptan oluşan sistoskopun uretradan sokulması ve mesaneye kadar ilerletilmesi ile bu endoskopik işlem yapılır. Bu işlem sırasında tümör alanından biopsi alınabilir.

Bilgisayarlı tomografi (BT): Diğer bir çok organda olduğu gibi mesane kanserinde de özellikle tümörün büyüklüğü, mesane içindeki yeri ve durumu, mesane duvarına ne derecede sirayet ettiği, mesane dışına yayılım gösterip göstermediği hakkında bilgi edinilir.

Manjetik Rezonans Görüntüleme (MRI): Mesane kanserinin değerlendirilmesinde BT’ye üstünlüğü yoktur. BT ile benzer düzeyde mesane kanseri hakkında bilgi verir.

Kemik sintigrafisi: Kanser hücrelerinin kemiklere sirayet edip etmediği hakkında bilgi vermesi için yapılan bir değerlendirme yöntemidir. Damardan verilen küçük miktardaki radyoaktif madde, kan dolaşımına girerek kan yoluyla kemikte toplanır. Bu maddenin toplandığı kemik görüntüleri ise bir tarayıcı tarafından görüntülenir. Kanser olan kemik yapılarda radyoaktif maddenin toplanması daha fazladır ve yüksek aktivite gösterir.

Akciğer grafisi ya da Akciğer BT: Mesane kanserinin akciğerde yayılımının olup olmadığı hakkında bilgi edinmek için yapılmaktadır.

Evreleme:

Günümüzde mesane kanseri evrelemesi TNM sınıflamasına göre yapılır.
T: tümörün mesanedeki durumu ve sirayet ettiği derinliği ifade eder
N: mesane kanserinin lenf bezlerine sirayet edip etmediğini ifade eder
M: mesane kanserinin uzak organlara yayılımının olup olmadığını ifade eder
Mesane duvarını içten dışa doğru mukoza submukoza (lamina propria) kas tabakası (yüzeysel ve derin) mesane çevre yağ tabakası oluşturur. Mesanedeki tümör mukoza tabakasından çıkar ve derinlerdeki tabakalara sirayet ettikçe “T” derecesi artar (Resim-1)

Resim-1: Tümörün katmanlara göre derinliği

Resim-1: Tümörün katmanlara göre derinliği
mesane tümörünün katmanlara göre derinliği

Tümör (Resim-2)

Tx: Tümörün evresi değerlendirilmemiş
T0: Tümör yok
Ta: Mukozada sınırlı kalmış, bir alt tabkaya dahi sirayet etmemiş papiller tümör
Tis: Karsinoma in situ (yayvan tümör)
T1: Tümör submukoza tabakasını, diğer aduyla lamina propriaya sirayet etmiş
T2: Tümör kas tabakasına sirayet etmiş
T2a: Tümör yüzeyel kas tabaksına sirayet etmiş (kasın sadece iç ½ kısmına)
T2b: Tümör kas tabaskının derinlerine de sirayet etmiş
T3: Tümör mesane etrafındaki yağ tabakasına sirayet etmiş
T3a: Yağ tabakasına mikroskopik seviyede sirayet etmiş
T3b: Yağ tabakasına görülür şekilde sirayet etmiş
T4: Tümör komuşu prostat, vajina, rahim, leğen kemiğine, karın duvarına kadar ilerlemiş
T4a: Tümör prostat ya da vajina-rahime sirayet etmiş
T4b: Tümör leğen kemiği, karın duvarına kadar ilerlemiş

Resim-2: Tümörün mesane duvarındaki sirayet ettiği derinliğe göre sınıflaması
mesane tümörünün derinliğe göre sınıflandırılması.

Resim-2: Tümörün mesane duvarındaki sirayet ettiği derinliğe göre sınıflaması

Bölgesel lenf bezleri

Nx: Bölgesel lenf bezlerinde tümör varlığı araştırılmamış
N0: Bölgesel lenf bezlerinde tümör yok
N1: Bölgesel lenf bezinde ‹2 cm lenf bezi yayılımı var
N2: Bölgesel lenf bezinde 2-5cm arasında tek ya da 5 cm den küçük birçok lenf bezi yayılımı var
N3. Bölgesel lenf bezinde ›5 cm lenf bezi yayılımı var

Uzak yayılım

Mx: Uzak organlara yayılım olup olmadığı araştırılmamış
M0: Uzak organlara yayılım yok
M1: Uzak organlara (karaciğer, akciğer, kemik gibi) yayılım var