Ürolojik kanserlerde robotik cerrahi ile yeni bir başlangıç.

Prostat kanseri prostat bezinde başlayan, pek çok vakada yavaş seyirli bir malignitedir; klinik davranışı düşük riskli yerel hastalıktan hızla ilerleyen metastatik hastalığa kadar geniş bir spektrum gösterir. Yaş (çoğunlukla 50+; 65+’da insidans belirgin artar), birinci derece akranda prostat kanseri öyküsü, Afrikalı köken ve spesifik germline/somatik DNA onarım gen mutasyonları (ör. BRCA2, BRCA1 , ATM ve diğer HRR genleri) yüksek riskle ilişkilidir. Epidemiyoloji ve risk faktörleri üzerine kapsamlı derlemeler ve kılavuz özetleri bunu destekler; risk değerlendirmesi klinik takip ve tarama kararlarını yönlendirir.

PSA tek başına ‘evrensel’ tarama önermez; kılavuzlar (AUA/EAU) ortak karar alma (shared decision-making) temelinde, 50–69 yaş aralığında düzenli PSA tartışmasını önerir; yüksek-riskli bireylerde (aile öyküsü, Afro-Karayip kökeni vb.) daha erken değerlendirme düşünülür. PSA’nın hassasiyeti/specificitesi sınırlıdır — gereksiz biyopsi/tedaviyi önlemek için PSA trendleri, özgün biyobelirteçler ve mpMRI gibi tamamlayıcı testlerin kullanımı güncel pratiktir. Tarama politikası fayda/zarar dengesine (aşırı tanı vs. erken yakalama) göre kişiselleştirilmelidir.

PSA yükselişi şüphe uyandırdığında ya da mpMRI’de (multiparametrik MRI) şüpheli lezyon görüldüğünde transperineal veya transrektal biyopsi ile histolojik doğrulama gerekir. Son yıllarda mpMRI öncesi algoritmalar biyopsi gereksizliğini azaltmış; ayrıca nüks/evreleme için PSMA-PET/BT giderek daha yüksek duyarlılıkla kullanılmaktadır — fakat PSMA görüntülemesinin her durumda sağkalımı değiştirdiğine dair kanıt halen tartışmalıdır. Klinik kararlar görüntüleme + patoloji + risk skorlama (Gleason/ISUP grade, PSA yoğunluğu, tümör hacmi) kombinasyonuna dayanır.

En sık histolojik tip ürotelyal (transisyonel) hücreli karsinom (UCC) ’dir; bunun dışında skuamöz ve adenokarsinom nadiren görülür. Klinik olarak Non-muscle-invasive (Ta/T1/CIS) , Muscle-invasive (≥T2) ve metastatik formlar ayrılır; yönetim ve takip bu evrelemeye göre kökten farklıdır. EAU/NCCN rehberleri evre bazlı yaklaşımı standartlaştırmıştır.

En sık belirti ağrısız makroskopik hematüri (idrarla kan); ayrıca sık idrara çıkma, dizüri veya pelvik ağrı olabilir. Özellikle sigara öyküsü, işyeri kimyasal maruziyeti veya tekrarlayan hematüri öyküsü olan bireylerde hematüri tespit edilirse hızlı üroloji değerlendirmesi (idrar analizi, sistoskopi, görüntüleme) önerilir. Erken değerlendirme nüks ve ilerlemeyi önleyebilir.

NMIBC primer tedavisi transüretral rezeksiyon (TURBT) + riske göre intravezikal tedavi (yüksek riskte BCG immünoterapisi) ile sürdürülür. NMIBC yüksek nüks oranına sahiptir; bu nedenle kılavuzlar sık cystoskopik takip, tekrarlayan TURBT gerekliliğini ve BCG bakım sürelerini detaylandırır. BCG kıtlığı ve yan etki riskleri yönetim kararlarında göz önüne alınır.

Renal hücreli karsinom (RCC) böbrekten köken alan malign tümör grubudur; en sık tip klar hücreli RCC (clear cell RCC) ’dir; papiller ve kromofobik alt tipler daha nadirdir. Histolojik alt tip prognoz ve tedavi seçiminde yönlendiricidir; bu nedenle patoloji tanısı önem taşır.

Risk faktörleri arasında sigara, obezite, hipertansiyon ve kronik böbrek hastalığı (ör. diyaliz öyküsü) sayılır; bazı sendromik/genetik hastalıklar (VHL vb.) erken başlangıçlı RCC ile ilişkilidir. Klasik triad (hematüri, bel ağrısı, palpe edilebilir kitle) nadiren birlikte görülür; birçok RCC tesadüfi görüntüleme ile saptanır.

Tanı genellikle kontrastlı karın-pelvis BT veya MR ile başlar; akciğer görüntülemesi metastaz taraması için standarttır. Biyopsi bazı belirsiz lezyonlarda veya sistemik tedavi planlamasında kullanılır; evreleme TNM sistemine göre yapılır ve cerrahi planlamada kritik rol oynar.